Narodno pozorište Republike Srpske
Reprezentativno zdanje i pozorišna tradicija od 1930. godine
Narodno pozorište Republike Srpske jedna je od najznačajnijih kulturnih ustanova u Banjoj Luci, sa neprekinutom pozorišnom tradicijom od 1930. godine.
Pozorište je osnovano 2. septembra 1930. godine kao „Narodno pozorište Vrbaske banovine“, odlukom prvog bana Vrbaske banovine Svetislava Milosavljevića. Svečano je otvoreno 18. oktobra 1930. godine, a na prvom repertoaru našli su se Nušićev „Hadži Loja“, Odavićevi „Hej, Sloveni“ i Švabićev „Povratak“.
Kroz svoju istoriju ustanova je više puta mijenjala naziv — 1935. godine u Banovinsko narodno pozorište kralja Petra I Velikog Oslobodioca, nakon Drugog svjetskog rata u Narodno pozorište Bosanske Krajine, a od 1999. godine nosi današnji naziv.
Zgrada
Zdanje pozorišta izgrađeno je između avgusta 1933. i septembra 1934. godine prema projektu inženjera Josifa Goldnera, a prvobitno je nosilo naziv „Dom kralja Petra I Velikog Oslobodioca“. Riječ je o reprezentativnom javnom zdanju stilski određenom elementima bauhausa, uz zadržavanje pojedinih odlika neoklasicizma; glavni ulaz naglašava trijem sa kanelovanim stubovima. Reljefe na zgradi izradio je umjetnik Dragutin Inkiostri. Zgrada je uvrštena među nacionalne spomenike Bosne i Hercegovine.
Danas
Zgrada je nekoliko puta obnavljana — 1959, poslije zemljotresa 1969. te 2004/05. godine, kada je dobila i manju scenu „Petar Kočić“. Pozorište i danas djeluje kao aktivna ustanova sa stalnim dramskim ansamblom i redovnim repertoarom. Nalazi se u ulici Kralja Petra I Karađorđevića 78, u središtu Banje Luke, u gradskoj kulturnoj zoni u kojoj su i Banski dvor i pješačka Gospodska ulica.